شهر رونیز را بیشتر بشناسیم
شهر رونیز را بیشتر بشناسیم
بخش رونیز بخش یک شهرستان استهبان از استان فارس است. مرکز این بخش شهر رونیز است.
تقسیمات کشوری
شهر رونیز
دهستان خیر
دهستان رونیزسفلی
درباره شهر
از محصولات اين سرزمين میتوان به انجیر و انگور و زعفران ،پنبه، بادام زیتون انار جووگندم زرت دانه های روغنی پسته نام برد.
شهررونیز از سرزمينهاي شرق استان فارس است كه شمال آن به دریاچه بختگان (پيچگان) جنوب آن به كوههای تودج (توده) و غرب آن به خرمن کوه و شرق آن به شهرستان استهبان محدود ميشود.
در حقيقت اين منطقه دشتي است كه توسط كوهها احاطه شده است. از اين شهر مدار ۲۹ درجه عرض شمالي و ۵۹ درجه طول شرقي میگذرد.
جاده شرق عامل ارتباط آن با استهبان نیريز وخیر است، جاده غربي شهرستان به طرف شیراز از دشتهای به هم پيوسته رونیز ميگذرد. و در محدوده تنگ كرم به جاده شيراز – فسا میپيوندد. اين جاده تا شيراز 147 كيلومتر طول دارد. كوههاي مرتفع، قسمتهاي غربي، جنوب غربي، جنوبي و تا حدودي شمال منطقه را فرا گرفته اند. مهمترين ارتفاعات آن، سلسله جبال تودج است كه در اصل دنباله زاگرس جنوبی میباشد. بلندترين ارتفاع در اين سلسله جبال 2300 متر است. طول اين ارتفاعات را صاحب فارسنامه ناصری از «رونيز» تا كوه «بوخون» در «فارغان سبعه» چهل و چهار فرسخ نوشته است.
منابع آب منطقه را چشمه، قنات و رودخانه تشكيل میدهند. رودخانههای اين شهر فصلي اند و در اسفند و فروردين ماه سالهاي پر باران از ارتفاعات به شهر سرچشمه گرفته و با گذشتن از غرب شهر به سوي تنگکرم وفسا جاري میشوند
چشمههای مرغک ،خنیکا ، خنیگریز ، چشمه موروارید مهمترين بشمار میروند. اين چشمه سارها كه در ارتفاعات جنوب شهرستان (سلسله جبال تودج) قرار دارند در اصل سرقناتهایی هستند كه از گذشته بسيار دور مورد بهره برداری اهالی منطقه بوده اند.
حداكثر گرمای تابستان در اين منطقه 36 درجه و حداقل سرمای زمستان 4 درجه زير صفر است. متوسط باران سالانه بين 50 تا 450 ميليمتر گزارش شده است
تغيير ريزش برف و باران سالانه از خصلتهاي طبيعي و كهن منطقه محسوب میشود. اين ويژگي كه مخصوص نواحي آب و هوایی متأثر از اقليم كويري است در كم و زياد شدن آب چشمههای و قناتها تاثير فراوان دارد بطوري كه اگر يك سال بارندگی فراوان (بخصوص بصورت برف در ارتفاعات) صورت گيرد آب چشمهسارها و قناتها سنگين و زياد خواهد بود و بر عكس اگر كمي بارندگي در مدت چند سال به صورت پيوسته رخ دهده حتي ممكن است به خشک شدن برخی منابع آب بيانجامد. در چنين وضعي كم آبی تا فرارسيدن سالهاي پر باران تر سالي (خوش سالي) و به سالهاي كم باران، خشك سالي (بد سالي) میگويند.
در منبع آمده كه در جمادی الاول 1312 هـ .ق هفده روز تمام پيوسته باران باريد و در منطقه رونیز خرابي كلی ببار آمد. در محرم همين سال وضع آب و هوا بار ديگر دچار تغييرات شديدي میشود. اغلب شبانه روز هوا ابری و رعد و برق زياد وجود داشته است، روزها پيوسته باراني بوده و از باران شب عاشورا خرابي كلي ببار آمده بطوری كه در شهر سيل چنان سنگين بوده كه اطراف محلات آنجا را به كلی ويران كرده است
شايد همين تفاوت آب و هوايي اين منطقه بوده كه باور افسانه مانندی را كه خواندمیر در حبيب السير بيان میكند موجب شده است وي در كتابش مینويسد:
«در شبانکاره(شرق فارس شامل دارابگرد، ايگ و اصطهبانات و توابع آنها)چشمهاي است كه در آنجا بقدر دو سه آسياب آب بيرون میآيد و مدت سي سال آب آن در جريان و سي سال ديگر انقطاع میيابد چنانكه قطره اي آب در آن نتوان يافت»
پوشش گياهي اين ناحيه اهميت فراوان دارد زيرا جنگلهاي پراكنده آن درختهاي متنوعی را در خود پرورش میدهند. درختان به، ارژن، سرو كوهي، جرگه و .... با درختچه هاي كوچك، طبيعت سرسبزي را براي اين منطقه فراهم آورده اند. البته درختكاری از گذشتههای بسیار دور، يكي از ويژگیهای مردم اين سرزمين بوده است و بر همين اساس منابع نيز اين شهر را هميشه به صورت «شهركي پر درخت» بازگو كرده اند
بنا به گزارش شفاهی اداره منابع طبيعی استهبان بيشتر درختان اين ناحيه را انجير بخود اختصاص داده است. علاوه بر انجیر باغداران رونیز به پرورش انواع درختان باغي از جمله انگور، بادام، انار، مرکبات و مقدار كمي سیب و گلابی و آلو سیاه میپردازند، باغات انار «خير» نيز محصولات مطلوبي ارائه میدهند.
مزارع شهر در اطراف شهر قرار گرفته و هر يك از روستا نيز بنا به شرايط طبيعي خود از مقداري زمين كشاورزي برخوردار است با توجه به شرايط مساعد جغرافيائي در اين منطقه گندم، جو، پنبه، ذرت، حبوبات، زعفران، صيفیجات و سبزيجات بخوبي پرورش میيابند.
در گذشته كشت خشخاش و توتون نيز بشدت معمول بوده و مصرف تجارتی داشته است
در پوشش حيواني اين ناحيه میتوان از حيوانات وحشي چون گرگ، شغال، روباه، بزكوهي، قوچ، ميش و حيوانات اهلي چون گوسفند، بز، گاو، الاغ، و تعداد كمي اسب و استر نام برد. همچنين خزندگان، مار و سوسمارهاي بزرگ و كوچك و از پرندگان وحشي و اهلي عقاب، كبك، تيهو، جغد، پرندگان كوچك و مرغ و ماكيان در اين منطقه زندگي میكنند.
حيوانات شكاری و قابل صيد منطقه در گذشته نه چندان دور بسيار فراوان بوده و منابع ضمن اشاره به بز، پازن، بز وحشی، قوچ و ميش كوهی، کبک و تیهو گفتهاند كه پادزهری كه از شكم بز و پازن كوهي در كوهستانهاي جنوبي اين شهر بدست میآمده، بسيار گران قيمت و نادر بوده است
امروزه تنوع پوشش حيواني منطقه به واسطه شكار بیرويه در گذشته و عدم حمايت ارگانهاي مسئول در حفظ حيات وحش به حداقل رسيده است
از لحاظ زمين شناسي خاک اين ناحيه رسوبی و مخلوط با ماسه و آهک است كه در دشتها از مقدار ماسه كاسته میشود. با ورود به كوهستانها از داخل كوهپايه هاي ابتدا ماسههای به سنگهاي درشت و بعد به صخره هاي بزرگ تغيير شكل میيابد. بطور كلي جنس خاک در شهر رونیز ريز بافت و داراي پودرهاي گچ و آهك میباشد و از ساختمان فيزيكی چندان مناسبی برخوردار نيست
در اين منطقه معادن سنگ مرمريت، چيني و سياه وجود دارد خير، رونيز و ايج پراكنده اند، از اين منابع تنها معدن سنگ رونيز مورد بهره برداري و در امر صنايع ساختمانی بكار میرود.
معادن نفت نيز در ناحيه «دم تنگ» حدود 12 كيلومتري شرق شهر از مقادير قابل توجهي نفت سبز برخوردارند و معادن سنگ و گچ و آهك به وفور در منطقه رونیز پراكندهاند و مورد بهره برداري قرار گرفته اند. خاك رس رونیز كه بهترين خاك سراميك منطقه است نمک درياچه بختگان نيز در ناحيه خير مورد استفاده روستانشینان میباشد.
كار شناخت معادن زير زمينی و اكتشافات و استخراج آنها در اين منطقه بسيار كم صورت گرفته است.
تنگ مرغک در یک کیلومتری شهررونیز با پوشش جنگلی و فضای سبز،
آب گرم خیر
دم تنگ
کوه تودج
یاس رونیز